کارشناسان اقتصادی بر انتقال بازار سرمایه ایران از رویکرد سفتهبازانه به مدل «بورس پروژه» تأکید دارند. این تغییر پارادایم میتواند منابع مردمی را به پروژههای زیرساختی و بازسازی مناطق آسیبدیده از جنگ هدایت کند و همزمان آحاد جامعه را به سهامداران فعال در شرکتهای مادر تبدیل کرده و درآمدشان را بهطور پایدار افزایش دهد.
به گزارش پایگاه خبری اقتدار ملارد، در گامی تحولآفرین برای بازار سرمایه ایران، کارشناسان اقتصادی بر ضرورت اصلاح ساختار بورس از رویکرد فعلیِ عمدتاً سفتهبازانه به سمت «بورس پروژه» تأکید دارند. این تغییر پارادایم، پتانسیل بالایی برای هدایت منابع مالی عظیم مردمی به سوی پروژههای زیرساختی و عمرانی، بهویژه بازسازی مناطق آسیبدیده از جنگ، و همزمان، تبدیل آحاد جامعه به سهامداران فعال در شرکتهای مادر کشور و افزایش پایدار درآمدشان را داراست.
بازار سرمایه ایران در سالهای اخیر، با وجود ظرفیتهای بالقوه بالا، در عمل نتوانسته است به موتور محرک تولید و توسعه پایدار تبدیل شود. بسیاری از تحلیلگران معتقدند ساختار فعلی بورس، با تمرکز بر نوسانات کوتاهمدت سهام و پدیدههایی چون «صف خرید» و «صف فروش»، بیش از آنکه بازتابدهنده ارزش واقعی شرکتها و پروژههای مولد باشد، به بستری برای فعالیتهای سفتهبازانه تبدیل شده است. این وضعیت، علاوه بر ایجاد نااطمینانی برای سرمایهگذاران، مانع از جذب سرمایه کافی برای طرحهای بزرگ و اثرگذار اقتصادی میشود.
«بورس پروژه»: راهکاری برای هدایت سرمایه به سمت تولید واقعی
در مقابل این چالش، طرح «بورس پروژه» به عنوان یک راهکار نوآورانه مطرح شده است. ایده اصلی این طرح، ایجاد بازاری تخصصی است که در آن، به جای خرید و فروش سهام شرکتهای موجود، اوراق بهاداری منتشر شود که پشتوانه آنها، پروژههای مشخص عمرانی، صنعتی، معدنی، یا حتی بازسازی مناطق خسارتدیده است. این اوراق میتوانند به اشکال مختلفی منتشر شوند؛ برای مثال، اوراق صکوک پروژه که ارزش آنها بر اساس پیشرفت فیزیکی و مالی یک پروژه خاص تعیین میشود.
مزایای چندوجهی «بورس پروژه»:
- تأمین مالی پروژههای حیاتی: مهمترین دستاورد «بورس پروژه»، توانایی آن در جذب سرمایههای خرد و کلان مردمی برای پروژههایی است که اجرای آنها برای دولت به تنهایی دشوار یا پرهزینه است. این امر بهویژه در زمینه بازسازی زیرساختهای تخریبشده در مناطق جنگزده (مانند آنچه در مناقشات اخیر منطقه شاهد بودهایم) اهمیت حیاتی پیدا میکند. با این سازوکار، سرمایه مردم مستقیماً صرف ساخت و ساز، ایجاد اشتغال و بازگرداندن زندگی به روال عادی در این مناطق خواهد شد.
- سهامداری گسترده در شرکتهای مادر: در مدل «بورس پروژه»، بخشی از سهام یا منافع حاصل از پروژههای بزرگ، میتواند به سرمایهگذاران این اوراق تخصیص یابد. این امر به معنای آن است که اقشار مختلف جامعه، از کارگران و کارمندان گرفته تا بازنشستگان، میتوانند به سهامداران واقعی شرکتهای بزرگ و مادر کشور تبدیل شوند و از منافع بلندمدت رشد اقتصادی بهرهمند گردند.
- افزایش درآمد و ثروت ملی: با هدایت سرمایهها به سمت پروژههای مولد و توسعهای، چرخهای تولید و اشتغال به حرکت درمیآید. این امر منجر به افزایش تولید ناخالص داخلی، ایجاد ارزش افزوده و در نهایت، افزایش درآمد سرانه و بهبود رفاه عمومی خواهد شد. سهامداری در پروژههای موفق، خود به منبع درآمد پایدار برای خانوارها تبدیل میشود.
- کاهش ریسک و افزایش شفافیت: در مدل «بورس پروژه»، هر اوراق بهادار دارای پشتوانه یک پروژه مشخص و قابل رصد است. این شفافیت بالا، در کنار سازوکارهای نظارتی دقیق، ریسک سرمایهگذاری را برای مردم کاهش داده و اعتماد آنها را به بازار سرمایه جلب میکند.
چالشها و گامهای پیش رو:
البته اجرای موفق «بورس پروژه» نیازمند فراهم آوردن الزامات قانونی، تدوین مقررات حمایتی و نظارتی قوی، ایجاد سازوکارهای ارزیابی دقیق پروژهها و همچنین فرهنگسازی برای پذیرش این نوع جدید از سرمایهگذاری توسط مردم است. کارشناسان معتقدند با برنامهریزی دقیق و اراده سیاسی، میتوان این گذار از بورس سفتهبازانه به بورس مولد و پروژهمحور را با موفقیت به سرانجام رساند و فصل نوینی را در توسعه اقتصادی کشور گشود.
