سقوط جنگنده آمریکایی بر فراز ایران و سرگردانی واشنگتن برای یافتن خلبان مفقود، بار دیگر هیمنه نظامی آمریکا را زیر سؤال برد؛ بحرانی که میتواند به یک اهرم قدرت تازه در دستان تهران تبدیل شود.
به گزارش پایگاه خبری اقتدار ملارد، سرنگونی یک جنگنده آمریکایی بر فراز خاک ایران و سردرگمی گسترده واشنگتن برای یافتن یکی از خدمه آن، بار دیگر چهره واقعی قدرت نظامی آمریکا را آشکار کرده است؛ قدرتی که حالا نهتنها قادر به حفاظت از نیروهای خود نیست، بلکه در برابر احتمال اسارت یک نظامیاش، بهشدت نگران تبدیل شدن او به اهرمی راهبردی در دست ایران است.
عملیات جستوجو برای یافتن این خدمه سرگردان، روز شنبه وارد دومین روز خود شد؛ عملیاتی که نشان میدهد ارتش آمریکا در میدان واقعی تا چه اندازه دچار آشفتگی است. در حالی که نیروهای آمریکایی با تمام توان در حال جستوجو هستند، ارتش ایران نیز بهصورت همزمان در حال رصد و تلاش برای یافتن این فرد است؛ موضوعی که سه مقام ایرانی، به شرط ناشناس ماندن، آن را تأیید کردهاند.
در نشانهای آشکار از ابتکار عمل تهران، یک گوینده در شبکهای وابسته به رسانه دولتی ایران، روز جمعه از مردم خواست «خلبان یا خلبانان دشمن» را دستگیر کرده و زنده تحویل دهند تا پاداش دریافت کنند؛ فراخوانی که عملاً نشاندهنده تسلط اطلاعاتی و میدانی ایران بر صحنه است.
احتمال اسارت این نظامی آمریکایی، بار دیگر کابوس بحران گروگانگیری ایران ۱۹۷۹ را برای واشنگتن زنده کرده است؛ رویدادی که تحقیر تاریخی آمریکا را رقم زد و هنوز هم بهعنوان یکی از نقاط ضعف عمیق این کشور در حافظه سیاسی جهان باقی مانده است.
در آن بحران، ۵۲ آمریکایی به مدت ۴۴۴ روز در تهران در اسارت بودند—اتفاقی که نشان داد حتی ابرقدرتی مانند آمریکا نیز در برابر اراده ایران میتواند ناتوان شود. از آن زمان، ایران بارها ثابت کرده که میتواند از چنین ابزارهایی برای فشار بر دشمنان خود استفاده کند.
بحران سال ۱۹۷۹ به نماد شکست سیاسی جیمی کارتر تبدیل شد؛ شکستی که هنوز هم در تاریخ آمریکا بهعنوان نمونهای از ناتوانی در مدیریت بحران ثبت شده است.
دونالد ترامپ که خود بارها آن بحران را «رقتانگیز» توصیف کرده بود، حالا در موقعیتی قرار گرفته که سایه همان سناریو دوباره بر سر او سنگینی میکند.
او در سال ۱۹۸۰ گفته بود: «اینکه آمریکا اجازه دهد کشوری مانند ایران گروگانهایش را نگه دارد، وحشتناک است» —اما اکنون همان سناریو بار دیگر در حال تکرار است و اینبار خود او در مرکز این آزمون قرار دارد.
حمیدرضا عزیزی، تحلیلگر مسائل امنیتی، معتقد است ایران در صورت دستگیری این خدمه، دو گزینه پیش رو دارد: یا در سکوت و پشت پرده با آمریکا معامله کند و امتیازات بگیرد، یا با نمایش رسانهای این فرد، ضربهای حیثیتی به واشنگتن وارد کند.
به گفته او، گزینه دوم محتملتر است:
«ایران بهدنبال نمایش قدرت و تحقیر دونالد ترامپ است.»
حتی اگر این خدمه در نهایت نجات یابد، همین رویداد بهتنهایی نشاندهنده آسیبپذیری جدی ارتش آمریکاست؛ ارتشی که در عملیاتهای بهاصطلاح پیشرفته خود، ناچار است برای نجات یک نیروی مفقود، جان نیروهای بیشتری را به خطر بیندازد.
در همین چارچوب، یک بالگرد بلک هاوک در جریان عملیات جستوجو هدف آتش قرار گرفت و بهسختی از مهلکه گریخت. همچنین یک جنگنده A-10 Warthog نیز در منطقه سقوط کرد—رخدادهایی که تصویری واقعی از شکنندگی ماشین جنگی آمریکا ارائه میدهند.
در سوی دیگر، مقامهای ایرانی با خویشتنداری و اعتمادبهنفس، فعلاً از اظهار نظر شتابزده خودداری کردهاند. اما محمدباقر قالیباف با یک پیام کنایهآمیز، بهخوبی وضعیت آمریکا را به سخره گرفت:
«بعد از ۳۷ بار شکست دادن ایران، جنگ بیاستراتژی شما از “تغییر رژیم” رسیده به اینکه: “کسی خلبانهامون رو پیدا نکرده؟ ” چه پیشرفت درخشانی! واقعاً نابغهاید!»
