سال گسترش همکاریهای استراتژیک ایران و پاکستان

روابط دوجانبه جمهوری اسلامی ایران و پاکستان در سال جاری میلادی که واپسین روزهای آن در حال سپری شدن است، شاهد تحولات فراوانی بود و در بازار داغ دیپلماسی خارجی، سفرهای سران دولتهای ایران و پاکستان به پایتخت های یکدیگر در سال ۲۰۲۵ رتبه نخست را به خود اختصاص داد؛ نکته مهمی که از افزایش تحرک در مناسبات تهران-اسلامآباد در بحبوحه تجاوزگری رژیم صهیونیستی و ناآرامیها در منطقه حکایت دارد.
به گزارش پایگاه خبری خبری اقتدار ملارد به نقل از ایرنا؛ سفر رسمی شهباز شریف نخست وزیر پاکستان به همراه فرمانده ارتش کشورش به اسلامآباد، سفر دکتر مسعود پزشکیان رئیس جمهوری اسلامی ایران به پاکستان، میزبانی اسلامآباد از مقامات ارشد کشورمان نظیر شهید سردار باقری، دکتر عراقچی، قالیباف و علی لاریجانی، ادامه افت و خیز در روابط اسلامآباد با دهلینو و کابل، تشدید چالش تروریسم در داخل و تلاش اسلامآباد برای ترمیم روابط شکننده خود با واشنگتن از جمله مهم ترین تحولات پاکستان در سالی است که واپیسین روزهای آن در حال سپری شدن می باشد.
**ژانویه، سفر شهید سردار باقری به اسلامآباد
شهید سردار سپهبد پاسدار محمد باقری رئیس وقت ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در راس یک هیات بلندپایه نظامی به منظور توسعه همکاریهای مشترک با پاکستان به اسلامآباد سفر کرد.
دیدارهای مهم و تعیین کننده شهید باقری با رهبران سیاسی و نظامی در پاکستان حاکی از گشایش روزنه های جدید همکاری قوی دو همسایه علیه تروریسم و برداشتن گامهای هماهنگ در راستای امنیت مرزها با تمرکز بر تبدیل مرزهای امنیتی به مرزهای تجاری و رفاه بود.
**فوریه؛ سفر فرمانده نداجا به پاکستان و اولین حضور عملیاتی ایران در رزمایش دریایی امان
در راستای دیپلماسی دفاعی و دریایی جمهوری اسلامی ایران امیر دریادار شهرام ایرانی فرمانده نیروی دریایی ارتش به دعوت رسمی فرمانده نیروی دریایی پاکستان برای حضور در رزمایش امان-۲۵ و کنفرانس بین المللی گفت وگوهای «امان» به شهر بندری «کراچی» در جنوب این کشور سفر کرد.

ایران برای اولین بار با اعزام یگان ناوشکن جماران و تیم عملیاتی در این رزمایش چندملیتی شرکت کرد.

**مارس؛ ادامه خروش پاکستان در حمایت از غزه
در این ماه برپایی تظاهرات های گسترده ضد صهیونیستی و آمریکایی در شهرهای مختلف پاکستان ادامه یافت.
مقامات پاکستانی طی رایزنی با مسوولان بلندپایه کشورهای اسلامی از جمله جمهوری اسلامی ایران بر لزوم بکارگیری روش های موثر برای توقف جنایات اسرائیل علیه ملت فلسطین و برقراری آتشبس فوری در غزه تاکید کردند.
تنشهای پاکستان و افغانستان نیز در این ماه ادامه یافت. نماینده ویژه دولت اسلامآباد در امور افغانستان نیز در راستای تنشزدایی به کابل سفر کرد.
در همین ماه شهباز شریف نخست وزیر پاکستان سفر رسمی به عربستان انجام داد و با محمد بن سلمان ولیعهد سعودی دیدار داشت.
دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا در سخنرانی وضعیت در کنگره مدعی بازداشت عامل داعشی توسط دستگاه اطلاعات پاکستان که طراح حمله به فرودگاه کابل که در تابستان ۲۰۲۱ رخ داد، بوده را تایید کرد.

**آوریل؛ رایزنیهای منطقهای اسلامآباد؛ شعله ور شدن تنشهای شبه قاره
در همین ماه وزرای خارجه ایران و پاکستان به تداوم رایزنیهای نزدیک درباره روابط دوجانبه و تحولات منطقهای ادامه دادند. عراقچی و سناتور محمد اسحاق ۳ بار گفت وگوی تلفنی انجام دادند. آنان همچنین پیرامون تنشزدایی در جنوب آسیا تبادل نظر کردند.
پس از آن دکتر مسعود پزشکیان رئیس جمهوری اسلامی ایران طی گفت وگوی تلفنی با شهباز شریف نخست وزیر پاکستان ضمن ابراز نگرانی از تنشهای این کشور با هند آمادگی تهران را برای کمک به کاهش تنشها اعلام کرد که با استقبال گرم مسوولان پاکستانی همراه شد.
سناتور محمد اسحاق دار معاون نخست وزیر و وزیر امور خارجه پاکستان نیز با هدف ترمیم روابط با طالبان افغانستان و پیشبرد طرحهای اقتصادی سفر رسمی به کابل انجام داد.
و اما در اواسط این ماه یک حمله مرگبار به گردشگران هندی در منطقه پهلگام واقع در کشمیر تحت کنترل این کشور منجر به شعله ور شدن آتش اختلافات میان دهلینو و اسلامآباد شد. هندیها همسایه غربی خود را به طراحی این حمله متهم کرده و پاکستان را تهدید به انتقام جویی کردند.
وزیر خارجه مجارستان، وزیر خارجه امارات و سرپرست وزارت صنعت و تجارت حکومت سرپرست افغانستان نیز در این ماه سفرهای رسمی به پاکستان انجام دادند.
شهباز شریف نخست وزیر پاکستان سفر رسمی به ترکیه انجام داد و با رجب طیب اردوغان رئیس جمهور این کشور دیدار کرد.
در همین ماه هیات پاکستانی متشکل از دستیار ویژه نخست وزیر، وزیر ایالتی امور رفاه اجتماعی و معاون وزارت بازرگانی این کشور در هفتمین نمایشگاه توانمندی صادراتی جمهوری اسلامی ایران (اکسپو ۲۰۲۵) شرکت کرد.

**مه، همگرایی برای صلح منطقه/بازدید عراقچی از اسلامآباد و سفر شهباز شریف به ایران
سال ۲۰۲۵ مملو از تحولات امنیتی در همسایگی ایران و پاکستان بود. در اوج تنشهای نظامی در شبه قاره دیپلماسی صلح به ابتکار تهران بکار گرفته شد و سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران در ماه مه برای کمک به جلوگیری از وخامت اوضاع میان دو رقیب سنتی مسلح به اتم به پایتخت های پاکستان و هند سفر کرد.
رهبران سیاسی و نظامی پاکستان با استقبال گرم از آمادگی جمهوری اسلامی ایران برای تنشزدایی در منطقه، آمادگی خود را برای هماهنگی با تهران در راستای حل مسالمتآمیز مسائل با همسایه شرقی خود را اعلام کردند.
در همین راستا نخست وزیر، وزیر امور خارجه و مشاور امنیت ملی پاکستان به ترتیب با رئیس جمهور، وزیر امور خارجه و دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران تماسهای تلفنی انجام دادند.

پس از پایان جنگ ۴ روزه رقبای هستهای جنوب آسیا، رهبران سیاسی و نظامی پاکستان بارها در مجامع ملی و بین المللی از مساعی ایران و تلاش برای تنش زدایی در شبه قاره تمجید کرده و در همین راستا شهباز شریف نخست وزیر پاکستان به همراه فرمانده ارتش کشورش فیلد مارشال سید عاصم منیر برای قدردانی از جمهوری اسلامی ایران و استفاده از فرصتهای جدید برای تحکیم روابط فی مابین سفر رسمی به تهران انجام داد.
شهباز شریف در این سفر ضمن دیدار با دکتر مسعود پزشکیان رئیس جمهور کشورمان به دیدار حضرت آیتالله سید علی خامنهای رهبر معظم انقلاب اسلامی رفت.
شهباز شریف نخست وزیر پاکستان و ژنرال احمد شریف چودری سخنگوی ارتش این کشور طی مصاحبههای اختصاصی خود با ایرنا در اسلامآباد ضمن اعلام حمایت از حق غنی سازی و برنامههای صلح آمیز هستهای ایران از دیپلماسی صلح جویانه کشورمان پیرامون تحولات شبه قاره تمجید کردند.
در همین ماه پاکستان سطح تعاملات دیپلماتیک خود با حکومت سرپرست افغانستان را به سفیر ارتقا داد.

**ژوئن؛ تجاوزگری آمریکا و رژیم صهیونیستی؛ همه پاکستان در کنار ایران ایستاد
تنها ساعاتی پس از آغاز تجاوزگری رژیم نامشروع صهیونیستی به ایران اسلامی و همزمان آغاز عملیات کوبنده نیروهای مسلح ایران علیه دشمن متجاوز، نخست وزیر و رئیس جمهور پاکستان ضمن محکومیت جنایات اسرائیل علیه ملت غیور ایران، همبستگی و حمایت کامل خود از ایران در این برهه سخت را ابراز داشتند.
پاکستان با حمایت از پاسخ مشروع ایران به تجاوزگری اسرائیل اعلام کرد: ایران طبق ماده ۵۱ منشور سازمان ملل حق دفاع از خود را دارد.
طی جنگ ۱۲ روزه تحمیلی رژیم صهیونیستی شهرهای مختلف پاکستان شاهد برپایی تظاهرات علیه آمریکا و اسرائیل و نیز تمجید از پاسخ نظامی ایران علیه حملات تروریستی رژیم صهیونیستی و آمریکا بود.
از پارلمان پاکستان، کابینه دولت گرفته تا احزاب و جامعه مدنی این کشور همسایه همه یکصدا از ملت ایران حمایت و تجاوزگری رژیمهای جنایتکار صهیونیستی و آمریکا را محکوم کردند.
در همین ماه سیزدهمین اجلاس وزرای حمل و نقل کشورهای عضو سازمان همکاری اقتصادی (اکو) به میزبانی جمهوری اسلامی ایران برگزار شد و عبدالعلیم خان وزیر مواصلات پاکستان به تهران سفر کرد.

در اواسط همین ماه و در میانه تجاوزگری رژیم صهیونیستی به ایران، فیلد مارشال سید عاصم منیر فرمانده ارتش پاکستان سفر رسمی به آمریکا انجام داد و در یک نهار کاری در کاخ سفید با دونالد ترامپ رئیس جمهور این کشور دیدار و در جریان آن طرفین بر اهمیت حل مناقشه ایران و اسرائیل تاکید کردند.
در عین حال دولت پاکستان تجاوزگری رژیم آمریکا به تأسیسات اتمی ایران را محکوم کرد.
دولت پاکستان تجاوز غیرقانونی آمریکا به تأسیسات اتمی ایران را به شدت محکوم، آن را نقض تمام هنجارهای حقوق بین الملل ارزیابی و تاکید کرد: جمهوری اسلامی ایران از حق مشروع برای دفاع از خود برخوردار است. شهباز شریف نیز طی تماس تلفنی با دکتر پزشکیان محکومیت قوی تجاوزگری آمریکا را ابراز داشت.
در اواخر همین ماه وزرای دفاع جمهوری اسلامی ایران و پاکستان در در حاشیه اجلاس شانگهای در چین دیدار کردند.
همچنین امیر سرلشکر سید عبدالرحیم موسوی رئیس ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در گفتوگوی تلفنی با فرمانده ارتش پاکستان از مواضع شجاعانه و حمایتهای دولت و مردم این کشور از جمهوری اسلامی ایران در مقابل تهاجم ناجوانمردانه و تروریستی رژیم صهیونیستی و ایالات متحده آمریکا قدردانی کرد.

**ژوئیه؛ ریاست دوره ای پاکستان در شورای امنیت سازمان ملل، دیدار شهباز و پزشکیان در خانکندی
در این ماه پاکستان به عنوان عضو غیردائم شورای امنیت سازمان ملل ریاست دوره ای این شورا برای ماه ژوئیه ۲۰۲۵ را برعهده گرفت.
فرمانده نیروی هوایی پاکستان سفر رسمی به ایالات متحده آمریکا انجام داد و طی آن وی با مقامهای بلندپایه نظامی و دفاعی در واشنگتن دیدار کرد. همچنین وزرای دفاع و خارجه ترکیه و همچنین وزیر دفاع اندونزی نیز به اسلامآباد سفر کردند.
در اوایل این ماه شهباز شریف در حاشیه اجلاس سران کشورهای عضو سازمان همکاری اقتصادی (اکو) در شهر خانکندی جمهوری آذربایجان با مسعود پزشکیان رئیس جمهور اسلامی ایران دیدار کرد.
سران ایران و پاکستان در این دیدار همکاریهای جاری بین دو کشور در همه زمینهها را بررسی و از پیشرفت در تصمیمات اتخاذ شده در آخرین دیدارشان برای تقویت بیشتر روابط فی مابین ابراز رضایت کردند.
سید محسن نقوی وزیر کشور پاکستان برای شرکت در نشست سه جانبه وزیران کشور جمهوری اسلامی ایران، پاکستان و عراق به تهران سفر کرد. و همچنین دیدارهای جداگانهای با دکتر پزشکیان رئیس جمهور و اسکندر مومنی وزیر کشور انجام داد.
سناتور محمد اسحاق دار معاون نخست وزیر و وزیر امور خارجه پاکستان در شهر تیانجین با سید عباس عراقچی همتای ایرانی خود دیدار کرد.
این نشست دوجانبه در حاشیه اجلاس وزیران خارجه کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای برگزار شد.
در همین ماه بارندگیهای موسمی مناطق مختلف پاکستان را درنوردید و باعث خسارت مالی و جانی شدیدی شد. میلیون ها نفر در ایالات خیبرپختونخوا و ایالت پنجاب بی خانمان شده و بیش از هزار نفر نیز قربانی سیل شدند.
وزرای امور خارجه و کشور پاکستان نیز در همین ماه سفرهای جداگانهای به کابل انجام دادند.
همچنین در اواخر این ماه سناتور محمد اسحاق دار وزیر امور خارجه پاکستان در خلال حضورش در نیویورک برای ریاست جلسات رسمی شورای امنیت سازمان ملل، به واشنگتن رفت و با مارکو روبیو همتای آمریکایی خود دیدار کرد.

**اوت؛ سفر رسمی دکتر پزشکیان به پاکستان/ بازدید از قلب فرهنگی تا قلب سیاسی
دوم اوت (۱۰ مرداد) دکتر مسعود پزشکیان در صدر یک هیات بلندپایه شامل سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه و برخی از وزرای ارشد برای دیدار با مقامهای بلندپایه پاکستانی به شهرهای لاهور و سپس اسلامآباد سفر کرد.
دکتر پزشکیان در لاهور از آرامگاه اقبال لاهوری بازدید کرد. وی همچنین با محمد نواز شریف رئیس حزب مسلم لیگ نواز و نخست وزیر پیشین پاکستان دیدار کرد.
انجام این سفر پس از تحولات در جنوب آسیا و همچنین تجاوزگری رژیم صهیونیستی و آمریکا به ایران اسلامی مظهر تحکیم پیوندهای عمیق فرهنگی ایران و پاکستان، تقویت جبهه مشترک در جهان اسلام و همچنین گسترش همکاریهای فی مابین با امضای چند سند مهم در حوزههای مختلف بود.
در جریان این بازدید مقامات ایران و پاکستان در حضور مسعود پزشکیان و شهباز شریف ۱۲ سند همکاری در حوزههای مختلف علمی و فناوری، حمل و نقل و ترانزیت، اقتصادی و تجاری، گردشگری و کشاورزی امضا کردند.

وزیر امور خارجه پاکستان قبل و بعد از سفر رئیس جمهوری اسلامی ایران تماسهای تلفنی نیز با همتای آمریکایی خود انجام داد زیرا اسلامآباد در تلاش بود تا بتواند برای تنشزدایی میان تهران و واشنگتن نقش آفرینی کند.
در اوایل همین ماه پاکستان برای اولین بار مجوز راهاندازی خط کشتیرانی برای مسیر جمهوری اسلامی ایران را به یک شرکت بینالمللی حملونقل دریایی اعطا میکند؛ اقدامی که اسلامآباد آن را گامی تاریخی برای توسعه گردشگری به ویژه ارتباطات مردمی از طریق مسیر دریایی عنوان کرده است.
فیلد مارشال سید عاصم منیر فرمانده ارتش پاکستان برای دومین بار طی سفر رسمی به آمریکا انجام داد و با برخی از مقامات ارشد نظامی این کشور دیدار کرد.
در اواسط این ماه رانا تنویر حسین وزیر کشاورزی و امنیت غذایی پاکستان برای سفر رسمی چهار روزه به جمهوری اسلامی ایران با دستورکار گشایش روزنههای جدید همکاری و همچنین تقویت روابط تجاری میان دو کشور از تهران بازدید کرد. وی همچنین با دکتر عارف معاون اول رئیس جمهور دیدار کرد.
معاون نخست وزیر و وزیر امور خارجه پاکستان برای شرکت در ششمین دور نشست ۳ جانبه پاکستان، چین و افغانستان راهی کابل شد. پس از آن وانگ یی وزیر امور خارجه چین برای سفر رسمی به پاکستان آمد و با رهبران سیاسی و نظامی این کشور دیدار کرد.
در اواخر این ماه وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در حاشیه نشست فوقالعاده وزرای خارجه سازمان همکاری اسلامی در جده، وی با معاون نخستوزیر و وزیر امور خارجه پاکستان دیدار و گفتوگو کرد.
همچنین «امیر سرلشکر سید عبدالرحیم موسوی» روز سه شنبه ۴ شهریورماه ۱۴۰۴ در گفتگوی تلفنی با «فیلد مارشال سید عاصم منیر» فرمانده ارتش پاکستان ضمن ابراز همدردی با مردم این کشور به دلیل خسارات و آسیبهای ناشی از سیل اخیر اظهار داشت هر کمکی که در توان نیروهای مسلح ما باشد با افتخار برای برادران عزیزمان در پاکستان انجام خواهیم داد.
سرلشکر موسوی در ادامه درباره موضوعات دوجانبه ایران و پاکستان عنوان کرد: ارتباطات بسیار خوبی بین دو کشور در سطوح مختلف به ویژه در سطح عالی برقرار است که میتوان آن را مصداق روابط برادرانه دانست.
و در پایان این ماه اسلامآباد در واکنش به صلح میان باکو و ایروان تصمیم به برقراری روابط رسمی و دیپلماتیک با جمهوری ارمنستان گرفت.
وزیران امور خارجه پاکستان و جمهوری ارمنستان در حاشیه اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای در تیانجین چین، به طور رسمی توافقنامهای برای برقراری روابط دیپلماتیک امضا کردند.

**سپتامبر؛ دیدار شهباز و پزشکیان در چین و قطر/ برگزاری کمیسیون مشترک اقتصادی در تهران
مسعود پزشکیان و شهباز شریف رئیس جمهور ایران و نخست وزیر پاکستان در چین دیدار کردند. در این نشست فرمانده ارتش پاکستان نیز حضور یافت.
دیدار نخست وزیر پاکستان با ولادیمیر پوتین رئیس جمهور فدراسیون روسیه نیز در چین انجام شد.
حملات تروریستی به نیروهای امنیتی پاکستان همزمان با تنشهای مرزی با طالبان افغانستان افزایش یافت. علیرغم دید و بازدیدهای مسوولان کابل و اسلامآباد فضای بی اعتمادی میان این دو همسایه عمیق تر شد.
بارندگیهای موسمی و جاری شدن سیل در مناطق مختلف پاکستان از جمله ایالت پنجاب بیش از یکماه ادامه یافت که بیش از ۳ میلیون نفر را تحت تاثیر قرار داد.

در اواسط همین ماه با سفر رسمی جام کمال خان وزیر بازرگانی پاکستان به تهران بیست و دومین کمیسیون مشترک اقتصادی و همایش بازرگانی ایران و پاکستان برگزار شد. وزیر بازرگانی پاکستان دیدارهای جداگانهای با معاون اول رئیس جمهور، وزیران راه و شهر سازی، صمت و جهاد کشاورزی انجام داد.
همزمان با برگزاری کمیسیون مشترک اقتصادی دو کشور در تهران، نخست وزیر و فرمانده ارتش پاکستان در حاشیه اجلاس اضطراری عربی-اسلامی در دوحه (پس از تجاوزگری اسرائیل به قطر) با دکتر مسعود پزشکیان رئیس جمهوری اسلامی ایران دیدار کردند.
در همین ماه با سفر رسمی شهباز شریف نخست وزیر پاکستان به عربستان سعودی، دو کشور پیمان مشترک دفاعی راهبردی را امضا کردند. ریاض و اسلامآباد در این توافقنامه تاکید کردند که تجاوز به هرکدام از آنها، تجاوز به هر دو کشور به شمار میرود.
در اواخر سپتامبر ۲۰۲۵ «شهباز شریف» نخست وزیر پاکستان در جریان سفر رسمی خود به آمریکا با حضور در کاخ سفید با «دونالد ترامپ» رئیس جمهور آمریکا دیدار و پیرامون روابط دوجانبه و همچنین مسائل بین المللی و منطقهای گفت وگو کرد. در این دیدار فرمانده ارتش پاکستان نیز حضور داشت.
در ادامه محمد صادق خان فرستاده ویژه نخستوزیر پاکستان در امور افغانستان برای دیدار و رایزنی با مسئولان جمهوری اسلامی ایران پیرامون آخرین تحولات منطقه، به تهران سفر کرد. وی همچنین با دکتر سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه کشورمان دیدار داشت.
در راستای دیپلماسی پلیسی جمهوری اسلامی ایران با پاکستان سردار ایرج کاکاوند رئیس پلیس مبارزه با مواد مخدر فرماندهی انتظامی به دعوت همتای پاکستانی خود با هدف تقویت همکاریهای دو جانبه در مبارزه با مواد مخدر، به اسلامآباد پایتخت پاکستان سفر کرد.
پرواز مستقیم تهران به اسلامآباد به طور رسمی آغاز به کار کرد و با فرود این هواپیما در قلب سیاسی پاکستان، گام جدیدی در راستای توسعه ارتباطات مردمی دو کشور همسایه برداشته شد.

**اکتبر؛ سفر وزیر کشور پاکستان به تهران/وزیر راه به اسلامآباد رفت
در همین ماه وزرای خارجه ایران و پاکستان به تداوم رایزنیهای نزدیک پیرامون تحولات منطقهای و همکاریهای دوجانبه ادامه دادند. عراقچی و سناتور محمد اسحاق دار ۲ بار در این ماه تلفنی گفت وگو کردند.
پروازی مستقیم دیگری میان دو کشور و این بار بین مشهد و لاهور به عنوان قطب مذهبی و فرهنگی ایران و پاکستان برقرار شد.
در دومین سالگرد عملیات طوفان الاقصی شهرهای مختلف پاکستان شاهد تظاهرات مردمی علیه تجاوزگری رژیم صهیونیستی بود و پاکستانی ها بار دیگر با آرمانهای فلسطین تجدید عهد کردند.
تشدید درگیریهای مرزی پاکستان و افغانستان
تنشهای پاکستان با طالبان افغانستان در اوایل این ماه پس از عملیات هوایی پاکستان در قلب کابل به اوج خود رسید. ارتش پاکستان صحت این عملیات خود را نه تایید و نه تکذیب کرد اما حکومت سرپرست افغانستان تهدید به انتقام جویی کرد.
درگیریهای مرزی میان دو کشور بالا گرفت. طی این تنشها ده ها نفر از نیروهای پاکستانی و طالبان افغانستان کشته شدند و سرانجام با وساطت برخی از کشورهای منطقه آتشبس میان آنان برقرار شد. با این حال علیرغم چندین دور مذاکرات در دوحه، استانبول و ریاض هیچگونه توافق نهایی میان کابل و اسلامآباد برای برون رفت از بحران فعلی صورت نگرفته است.
هیاتی از جمهوری اسلامی ایران به ریاست معاون وزیر جهاد کشاورزی با دستورکار تعمیق همکاریهای اقتصادی و کشاورزی با پاکستان طی سفر به اسلامآباد با مسئولان ارشد این کشور دیدار کرد.

شهباز شریف نخست وزیر پاکستان در اواسط این ماه به شرم الشیخ رفت تا در نشست صلح غزه شرکت کند.
در ۲۳ اکتبر خانم فرزانه صادق وزیر راه و شهر سازی جمهوری اسلامی ایران به دعوت وزیر مواصلات پاکستان برای شرکت در کنفرانس منطقهای حمل و نقل به اسلامآباد سفر کرد. طی این بازدید وی جلسه مشترکی با وزرای بازرگانی، مواصلات و راه آهن پاکستان نیز برگزار کرد.
در ادامه سید محسن نقوی وزیر کشور پاکستان برای حضور در چهارمین نشست وزرای کشور سازمان همکاری اقتصادی (اکو) به تهران سفر کرد. و در حاشیه این اجلاس با دکتر مسعود پزشکیان رئیس جمهور و علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی نیز دیدارهای جداگانهای انجام داد. وزیر کشور پاکستان همچنین از مشهد مقدس بازدید کرد.

**نوامبر؛ دیپلماسی نظامی-اقتصادی و پارلمانی/سفر قالیباف به اسلامآباد
در این ماه جمهوری اسلامی ایران برای اولین بار در نمایشگاه و کنفرانس بین المللی صنایع دریانوردی به میزبانی نیروی دریایی پاکستان حضور یافت. پاویون وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح در نمایشگاه کراچی برپا شد و یک هیات نظامی نیز به نمایندگی از ستاد کل نیروهای مسلح ایران به شهر کراچی سفر کرد.
تنها چند روز بعد و در راستای تقویت دیپلماسی اقتصادی-پارلمانی با همسایه شرقی، محمد باقر قالیباف رئیس مجلس شورای اسلامی برای دیدار با روسای مجالس و مقامهای بلندپایه پاکستانی به اسلامآباد سفر کرد. قالیباف در بازدید ۲ روزه خود از اسلامآباد با نخست وزیر، روسای مجالس ملی و سنا و همچنین فرمانده ارتش پاکستان دیدار کرد.

قالیباف همچنین به کراچی به عنوان قطب اقتصادی پاکستان سفر کرد و در همایش بازرگانی ایران و پاکستان حضور یافت.
تلاشها برای کمک به کاهش تنشها میان پاکستان و طالبان افغانستان ادامه یافت و در این راستا وزیر امور خارجه کشورمان طی ارتباط تلفنی با همتای پاکستانی خود بر آمادگی تهران برای نقش آفرینی جهت حل اختلافات میان کابل و اسلامآباد تاکید داشت.
علی نیکزاد نایب رئیس مجلس شورای اسلامی ایران برای شرکت در کنفرانس بینالمجالس روسای پارلمانی به میزبانی رئیس مجلس سنای پاکستان، به اسلامآباد سفر کرد.
در اواسط این ماه مجید تخت روانچی معاون سیاسی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران برای شرکت در سیزدهمین دور رایزنیهای سیاسی دوجانبه با پاکستان به اسلامآباد آمد و با مسوولان دولت میزبان دیدار کرد.
کابینه دولت پاکستان در نشست ویژه بررسی پروژه های ریلی این کشور اعلام کرد که تردد قطار کانتینربر اکو ‘اسلامآباد-تهران-استانبول’ (آی تی آی) به زودی ازسرگرفته می شود.

سفر لاریجانی به اسلامآباد
یکی دیگر از تحولات چشمگیر در روابط ایران و پاکستان با سفر مهم علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی به اسلامآباد رقم خورد. وی دیدارهای جداگانهای با نخست وزیر، رئیس جمهور، وزیر امور خارجه، رئیس مجلس و فرمانده ارتش پاکستان انجام داد.
طیف گستردهای از مسائل منطقهای، بین المللی به ویژه چالشهای مشترک در جهان اسلام با تمرکز بر اهمیت تحکیم ارتباطات همه جانبه جمهوری اسلامی ایران و پاکستان مورد بحث و بررسی قرار گرفت. تهران و اسلامآباد برای برداشتن گامهای هماهنگ جهت صلح و ثبات در منطقه و همچنین افزایش حجم تجارت مشترک به ۱۰ میلیارد دلار توافق کردند.
لاریجانی در این سفر ۲ روزه با نخبگان سیاسی، روسای اندیشکده های مطرح پاکستان و همچنین با شخصیتهای مذهبی نیز دیدار کرد.

در اواخر همین ماه اجلاس بینالمللی مبارزه با قاچاق مهاجرین به میزبانی دولت پاکستان و با حضور نمایندگانی از ۳۰ کشور از جمله هیات پلیس مهاجرت جمهوری اسلامی ایران در اسلامآباد برگزار شد.
همچنین هیات بازرگانی جمهوری اسلامی ایران در نمایشگاه بین المللی کشاورزی و غذایی «کراچی» حضور یافت و در طول این رویداد دو کشور چند تفاهم نامه از جمله قرارداد تجاری ۴ میلیون دلاری امضا کردند.

**دسامبر؛ سفر وزیر فرهنگ پاکستان به ایران/اسلامآباد نیز میزبان هنرمندان ایرانی می شود
در اول همین ماه وزیر فرهنگ پاکستان سفر رسمی به تهران انجام داد. وی با وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی دیدار کرد و سپس برای حضور در جشنواره جهانی فیلم فجر به شیراز رفت. بازدید از مشهد مقدس مرحله پایانی سفر این مقام پاکستانی و گروهی از فیلمسازان و مسوولان سینمایی همراه وی بود.
اورنگزیب خان کهچی اعلام کرد که پاکستان نیز به زودی میزبان هیات فرهنگی و هنری ایران خواهد بود و جشنواره فیلم ایرانی در اسلامآباد منعقد خواهد شد.
سردار احمد علی گودرزی فرمانده مرزبانی جمهوری اسلامی ایران به کراچی سفر کرد و در رزمایش بین المللی باراکودا-۱۳ حضور یافت.
در همین ماه عباس عراقچی با همتای پاکستانی خود گفت وگوی تلفنی انجام داد و چند روز بعد وزرای خارجه دو کشور در حاشیه کنفرانس بین المللی در عشق آباد دیدار کردند.
در همان روز مسعود پزشکیان رئیسجمهور اسلامی ایران و نخست وزیر پاکستان نیز در حاشیه اجلاس بینالمللی صلح و اعتماد در عشق آباد پایتخت ترکمنستان، دیدار و گفتوگو کردند.
نماینده ویژه پاکستان در امور افغانستان به تهران سفر کرد. نشست بررسی تحولات افغانستان با حضور کشورهای همسایه و منطقه، با هدف گفتوگو و تبادلنظر پیرامون تحولات افغانستان به میزبانی وزارت امور خارجه ایران در تهران برگزار شد. صادق خان در حاشیه این اجلاس با وزیر امور خارجه کشورمان نیز دیدار کرد.

در روزهای پایانی دسامبر وزیران خارجه ایران و پاکستان بار دیگر پیرامون تحولات منطقهای و روابط دوجانبه تلفنی گفت وگو کردند.
نگاهی به تحولات داخلی پاکستان
سفر رئیس جمهور اندونزی به اسلامآباد، گشایش در روابط با بنگلادش و سفر وزیر خارجه پاکستان به داکا پس از ۱۳ سال، بازدید رئیس امارات متحده عربی از اسلامآباد، سفر فرمانده ارتش پاکستان به عربستان، محکومیت رئیس سابق دستگاه اطلاعات پاکستان، حکم جدید حبس برای عمران خان نخست وزیر برکنار شده پاکستان و همسرش، تشدید تنشهای آبی میان هند و پاکستان، سفر رسمی رئیس جمهور پاکستان به عراق، امضای قرارداد ۴ میلیارد دلار تسلیحاتی میان پاکستان و لیبی، گمانهزنیها مبنی بر سفر آتی فرمانده ارتش پاکستان به آمریکا و مخالفت احزاب و رهبران مذهبی پاکستان به اعزام نیروهای این کشور به غزه از دیگر تحولات داخلی و خارجی همسایه شرقی در روزهای پایانی سال ۲۰۲۵ محسوب میشود.

جمع بندی
سال ۲۰۲۵ را می توان به عنوان یک رکورد در گسترش مناسبات تهران-اسلامآباد در همه زمینهها به ویژه نزدیکی مواضع این دو بازیگر مهم منطقه و تاثیرگذار در جهان اسلام مشاهده کرد.
مناسبات جمهوری اسلامی ایران و پاکستان به عنوان دو کشور مسلمان طی چند سال اخیر به سمت همگرایی بیشتر حرکت کرده و دستاوردهای فراوانی در بخش های مختلف از جمله سیاسی – امنیتی و فرهنگی – اقتصادی برجای گذاشته است.
دستیابی به تجارت ۱۰ میلیارد دلار یکی از اهداف مشترک ایران و پاکستان است و پیش بینی می شود با توجه به تفاهم و عزم سران دو کشور در سال جدید شاهد افزایش بیشتر تبادل هیاتهای بلندپایه در سطوح مختلف باشیم.
برنامهریزی برای اعزام هیاتهای بلندپایه به تهران و اسلامآباد، نهایی کردن پیمان تجارت آزاد، توسعه مراودات منطقهای با تمرکز بر حمل و نقل، حمایت از پایداری صلح در مرزهای مشترک و تقویت ارتباطات مردمی از جمله موضوعاتی است که مسوولان جمهوری اسلامی ایران و پاکستان در سال پیش رو آن را با جدیت و همسویی دنبال خواهند کرد.



